آیا بی‌مخاطره می‌توان چیزی آموخت؟/ ریاضیات همچون یک موضع

اکنون علم بیش از هر چیز از صحنه خویش به دور افتاده است. علم از انسان جان می‌طلبد و جان از انسان علم، اما معلوم نیست کدامین جان بتواند بهای علم را پرداخت کند و کدامین علم بتواند خون‌بهای جانی باشد. جان کندن نام دیگر علم‌آموزی است ولی ما که علم را بی‌جان کندن می‌خواهیم، چگونه می‌توانیم جان کندن بیاموزیم؟

فیلسوف و شهروند؛ آیا می‌توان از کارنامۀ فلسفه پرسید؟

۶ دی ۱۳۹۸

فیلسوف می‌خواهد شهر را تا آنجا ببرد که حدودش را ملاقات کند. ولی شهر به سادگی فیلسوف را قِی می‌کند و حتی محتمل است که به او کرسی و جایگاه محترمی بدهد. اما شاید حق با شهر باشد و فیلسوف نداند که چطور این شهر است که او را شکست داده. اینجا این فیلسوف است که باید وارد شهر بشود و برای شهرش فرسوده شود تا شاید بتواند امید و امکانی تازه برای شهر فراهم آورد.

کیست که بتواند مستضعف باشد؟

۲۹ آذر ۱۳۹۸

برای آنان که سبکسرانه سیاست را پیگیری می‌کنند، «مستضعفین» کسانی به حساب می‌آیند که دستشان از قدرت خالی مانده، نیرویی برای احقاق حق خود ندارند. اما آنکه ضعف را در بر گیرد و به طلب آن رود، قوی می‌شود؛ و قوی آن کسی است که در پی ضعفی رفته باشد.

از «بازی تاج و تخت» چه آموختیم

۱۲ خرداد ۱۳۹۸

گفته می‌شود دوران «داستان‌گویی» به سر آمده است. اما سریالی چون «بازی تاج و تخت» نشان داد، اگر هنوز امیدی هست، به داستان و چگونه گفتنِ داستان است. این ارزش عمومی «بازی تاج و تخت» است.

دست‌گاهِ مشارکت

۲۸ فروردین ۱۳۹۸

دستگاه اداری با به وجود آوردن طبقه متوسط در ایران، فاصله‌ای را در میانۀ رابطه حاکمیت و مردم ساخته است. این فاصله همان‌جایی است که امید می‌رود در آن‌جا سیاست متولد شود.

دربی، فوتبال و زندگی

۱۱ فروردین ۱۳۹۸

دربی، همه چیز را پشت سر می‌گذارد. در بازی استقلال پرسپولیس مهم نیست هرکدام از این دو تیم کجای جدول‌اند، فقط مهم این است که این بازی چقدر نفس‌گیر از کار در می‌آید.

یادبود چهل سالگی جمهوری اسلامی ایران

۲۱ بهمن ۱۳۹۷

جمهوری اسلامی به میان‌سالی رسیده است. آیا ما را رسد که چهل سالگی جمهوری اسلامی ایران را بجا آوریم؟

در سیاست و اقتصاد دانشگاه

۲۱ آبان ۱۳۹۷

نحوۀ اعتراض دولت به هزینه‌های دانشگاه در ایران، نشان می‌دهد؛ نه دولت درباره دانشگاه ایده‌ای دارد، و نه دانشگاه با دولت طرف شده‌است.

پیروزی از آن کیست؟

۸ آبان ۱۳۹۷

۱۳ آبان آغاز تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران است. آیا در این کارزار پیروز واقعی همان است که بازار را از دست داده است؟

بیگانه بمان

۴ شهریور ۱۳۹۷

آزمون تحریم‌ها ما را در برابر این پرسش قرار داده است که آیا جمهوری اسلامی از پس برپا ساختن ملت خود در ایران برآمده است که اکنون با شعار استقلال ملت‌ها در هر گوشه‌ی این منطقه پرچم مبارزه برافراشته است؟

«اعلانِ» ادبیات، بزرگ‌ترین قدرت ادبیات است

۲۱ مرداد ۱۳۹۷

نخستین کنگره نویسندگان، با اعلان ادبیات، شأن مشارکت جوی ادبیات را بازسازی کرد و اجازه داد موضوع و هدف و فرم اثر هنری، آگاهانه بر هم منطبق شوند.

از مردم‌نگاری سازمانی تا طراحی استراتژیک

۳ مرداد ۱۳۹۷

آینده از آن شرکت‌هایی است که کارمندان‌شان به آینده فکر می‌کنند.

دانشگاه ایرانی و سنت حکمرانی

۲۵ تیر ۱۳۹۷

درک ما از «علم» یگانه ایده اساسی ممکن برای زیستن در جهان است.

نجات «دولت» در برهوت طبیعت

۱۷ تیر ۱۳۹۷

اگر سیاست را برپا نکنیم، ایران همه چیز را از دست خواهد داد.

در مناسبت قانون و طبیعت

۱۰ تیر ۱۳۹۷

چگونه می‌توانیم تقویمی داشته باشیم؟

پارادوکسِ حقیقت و قدرت

۲ تیر ۱۳۹۷

اکنون هر روز بیشتر و بیشتر نهاد‌های علمی به نهادهایی حکومتی بدل می‌شوند و دولت هم یک مشتری بزرگ و هم بزرگترین سازمان‌دهی‌کننده‌ی نهادهای علمی است. البته که این سازمان‌دهی همواره شکل مستقیم ندارد اما هیچگاه حکومت‌ها تا این حد نهاد علم را برنامه‌ریزی نکرده‌اند. برنامه‌ریزی نهاد علم اختراعی تازه است و خوب است بدانیم تا چه حد دشوار و طاقت فرسا بوده زیرا همواره خود را در برابر این پارادوکس می‌دیده که علم را نمی‌توان سازمان‌دهی کرد زیرا حقیقت تنها تعهد علم است.

علم آداب دارد

۹ خرداد ۱۳۹۷

هم اندیشی علم دینی به رغم تلاش و خلوصی که در پس آن بود، به اندازه کافی پروای «علم» نداشت و مرزبندی نکرد. گفتار علمی مرزبندی می کند و «هم اندیشی علم دینی» فاقد چنین گفتاری بود. افراد و گروه ها به نحو دموکراتیک در کنار یکدیگر حاضر شدند و گفت و گویی بنیادی و اساسی به میان نیامد.

موفقیتِ پروپاگاندا هم به توفیق هنری وابسته است

۳۱ تیر ۱۳۹۶

موفقیت در تولید یک اثر چیزی بیش از یک اثر با خود به همراه دارد، سنتی می‌سازد که نشان می‌دهد راه موفقیت باز است. این می‌تواند بزرگترین دستاورد هر حکومت باشد، دستاوردی که دل مردم را به ادامه‌ی زندگی گرم و به آینده امیدوار می‌کند. آیا جمهوری اسلامی می‌تواند نقشی در خلق آثار هنری داشته باشد و مردم را به آینده امیدوار کند؟

آلمان؛ شهر دانشگاه

۲۶ تیر ۱۳۹۶

محققانِ تاریخ تمدن آلمان همواره از تعداد زیاد دانشگاه‌هایی که از قرون وسطی تا به امروز در این سرزمین وجود داشته‌اند شگفت‌زده شده‌اند. این شگفتی وقتی به کمال می‌رسد که آلمان را از این حیث با سایر کشورهای اروپایی مقایسه کنیم…

منتقدان چگونه سینما می‌سازند؟

۱۹ تیر ۱۳۹۶

تاریخ سینما در اصل توسط منتقدان روایت شده است. اگر نوشته های سینمایی را از داشته هایمان حذف کنیم، خواهیم دید؛ تقریبا چیزی درباره سینما نمی دانیم. ما می توانیم بدون حضور منتقد، فیلم تماشا کنیم، اما بدون او نمی‌توانیم نسبتی با سینما داشته باشیم…

پوپولیسم؛ طرحی از مردم علیه مردم

۲۴ خرداد ۱۳۹۶

دولت‌ها دستگاه‌های تولید و توزیع ایدئولوژی هستند و مردم عصر جدید برای بازیابی احساس یکپارچگی و آرامش خیال دست‌به‌دست دولت علیه خویشتن بسیج می‌شوند. آدورنو می‌گفت دولت دائما در حال پرداختن و توجیه اسطوره‌هایی مردمی است که مردم را مسخ می‌کند تا از زیر بار مسئولیت انتقادی فردی شانه خالی کنند.

شرایط امکان داعش، چهره‌ی بحرانی خاورمیانه

۲۴ خرداد ۱۳۹۶

ظهور داعش بیش از هر چیز ناشی از بحران دولت-ملت­‌ها در منطقه است. در سوریه با دولتی مواجهیم که تنها بر یک‌سوم سرزمین خود اعمال حاکمیت مؤثر می­کند و در آستانه فروپاشی قرار دارد، در عراق و تونس و افغانستان هم دولت‌های تازه‌تأسیسی داریم که هنوز نتوانسته‌اند حاکمیت خود را تثبیت کنند و این تثبیت حاکمیت به صرف زور اسلحه امکانپذیر نخواهد بود، تنها با معنا کردن «ملت» این کشورها است که دولت به قاعده خواهد نشست. در ایران هم وضع مستثنی نیست، اگر «ملت ایران» تحت‌الشعاع نزاع‌های قبیله‌ای و جناحی قرار گیرد، دولت ولو دولت اکثریت باشد تضعیف خواهد شد. در اینصورت باید منتظر وضعی بود که داعش یکی از عواید آن است.

داعش چیست و با جهان ما چه می‌کند؟

۲۴ خرداد ۱۳۹۶

داعش به ما نزدیکتر از آن است که فکر می‌کنیم، لازم نبود نوبت به عملیات تروریستی در تهران برسد تا آن را بفهمیم. حتی نز دیکتر از آن است که بخواهیم ریشه‌هایش را در تاریخ عصبیت عربی بجوییم، داعش حکایت از بحران معاصر دولت است که هر روز آن را به جان تجربه می‌کنیم. اگر خاورمیانه از این بحران سر بیرون آورد، شاید به جای آنکه خاورمیانه‌ی جدید، جهان جدیدی داشته باشیم.

داعش بحرانی در فرم سیاست است

۲۴ خرداد ۱۳۹۶

وجود داعش، از توجه به «فرم سیاست» می­گوید تکفیر، تفکری آشنا در سپهر فکری و فرهنگی اسلام است. سالهاست، ظهور جریانی را که در پیوند با فهمی انحصاری ازسنت پیغمبر، دعاوی خلوص­خواهانه­ای درباره­ی «امر الهی» و «امر دینی» دارد و از همین رهگذر، تقریبا هیچ یک از نحله­های اسلامی را برنمی­تابد؛ دریافته­ایم. ریشه­ها و زمینه­های […]

روح ۲۰۳۰ شیوه‌ی طرح آن را ایجاب می‌کند

۲۱ خرداد ۱۳۹۶

مناقشه بر سر سند ۲۰۳۰ بالا گرفته است، مناقشه‌ای که گویا برای دولت حسن روحانی حیثیتی است. حسن روحانی وعده داده است که در این مناقشه کوتاه نخواهد آمد، این از معدود نقاطی است که در آن، حسن روحانی به تمامی مسئولیت اقدام خود را می‌پذیرد. شاید همینجا باشد که بتوان رویه کلی دولت او را در برخورد با مسائل فهمید و ارزیابی کرد.

چرا دولت یازدهم کم‌انگیزه به نظر می‌رسید؟

۲۰ خرداد ۱۳۹۶

دولت حسن روحانی متهم به کم کاری است. گروهی این را نشانۀ بی‌­مسئولیتی دولت می­دانند، اما چه بسا این کم‌کاری ناشی از یک بی‌انگیزگی اساسی باشد که در خلق و خوی وزرای دولت یازدهم نیز هویدا بود. مطلب زیر سعی کرده است با استفاده از نظریۀ پنجره­‌های شکسته به تحلیل این وضعیت دولت یازدهم بپردازد؟

هاشمی؛ سیاستمدار

۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۶

صحنه سیاست ایران از بازیگران سیاسی پر شده است، با این همه دیگر به سختی می‌توان کسی را واجد عنوان «رجل سیاسی» دانست. مرد سیاسی آزمون‌هایی دارد، مقدم بر همه آزمون شخصیت. ما با الگوهایی از شخصیت به استقبال آزمون مرد سیاسی می‌رویم، این یادداشت شخصیت مرحوم هاشمی را به آزمون این الگوها گذاشته است. هاشمی رفسنجانی شخصیت سیاسی داشت، او سیاستمدار بود.

گفتار امنیتی انتخابات را مرده می‌خواهد

۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۶

انتخابات ۹۶ برگزار شده است و دولت امنیتی حسن روحانی بار دیگر منتخب مردم ایران بوده است. این یادداشت که قبل از برگزاری انتخابات نوشته شده است ادعا دارد تنها با گفتار سیاسی می‌توان بر گفتار امنیتی غلبه یافت. نتیجه انتخابات بار دیگر نشان داد صحنه سیاسی ایران تا چه حد از یک گفتار سیاسی اصیل تهی است.

حضور در انتخابات، به چه شرط یک کنش سیاسی خواهد بود؟

۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۶

مشارکت در انتخابات همیشه و همه وقت به یک میزان از حساسیت نبوده است، انتخابات با تکیه به رخدادی و متأثر از طرحی در سیاست معنا می‌یابند. آیا نباید بترسیم از آنکه در فراموشی رخداد سیاست و در غیاب طرحی برای آینده، انتخابات دیگر چندان اهمیتی نداشته باشد، ولو اینکه مشارکت در آن بالا باشد؟!

ماجرای نیمروز؛ سینمای مسطح

۱۹ تیر ۱۳۹۶

ماجرای نیم‌روز در جشنواره فجر ۹۵، پس از کشمکش‌هایی، فراوان مورد تقدیر قرار گرفت. این تقدیر چه بسا شایسته‌ی این فیلم در قیاس با سایر آثار این جشنواره باشد، اما در نگاهی کلی‌تر باید دید ماجرای نیم‌روز و محمدحسین مهدویان نوید چه سینمایی به ما می‌دهند، آیا آن‌ها می‌توانند خاطره‌ی ماندگاری برای فیلمسازان و مخاطبان فیلم بسازند؟ به نظر نمی‌رسد.

فلسفه و مسئولیت؛ گفت‌وگو با دکتر سید حسین نصر

۱۶ آذر ۱۳۹۸

برای بسیاری تغییراتی که سال گذشته در ریاست انجمن حکمت و فلسفه رخ داد، آغاز دوره‌ای آرام و کم‌تنش در این نهاد برای اهل علم بود. اما آغاز دورۀ جدید موجب فراموشی پرسش‌های اساسی درباره وضعیت نهاد علم و فلسفه در ایران نیست، چه اینکه آن‌ها را قوی‌تر نیز می‌سازد. گفت‌وگو با دکتر سید حسین نصر برای ما مجالی بود تا از تاریخ پیدایش نهاد سنت‌مند فلسفه در ایران سوال کنیم. مجالی که جویا شویم؛ مسئولیت عمومی و سیاسی فلسفه چیست؟